27 lipca 2026 r. w koreańskim Busan międzynarodowi eksperci w podjęli decyzje, że modernistyczne centrum, zostanie wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ten prestiżowy wpis jest dowodem, że gdyńska architektura i jej układ urbanistyczny są dobrem o wyjątkowej wartości w skali całego świata.
Wpis na listę to nie tylko prestiż i międzynarodowa renoma, ale także szeroka promocja miasta w skali Europy i świata, wpisania miasta na listy, rekomendacje miejskie – tzw. „must see” („konieczne do odwiedzenia”) – nie tylko dla miłośników architektury, ale ogólnie zachowanego materialnego dziedzictwa kulturowego.
Gdynia jako 19 miejsce z Polski trafiło na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (World Heritage List, WHL), i będzie od dzisiaj wymieniane w najbardziej znanym na świecie zbiorze budynków, zabytków i tradycji, które zachowują historię dla następnych pokoleń.
Międzynarodowe grono ekspertów, które obradowało w koreańskim Busan przez ostatni tydzień dokładnie przyjrzało się gdyńskiemu, uzupełnionemu wnioskowi (przypomnijmy, że modernistyczne Śródmieście było jedynym polskim kandydatem do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa) i potwierdziło, że Gdynię wyróżniają niespotykane cechy architektury.
„Modernistyczne Centrum Gdyni” (pełna nazwa wpisu na WHL UNESCO) to po prostu jeden z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego XX wieku.
20 lat starań i prac na drodze do UNESCO
Ogłaszając sukces warto przypomnieć, że przez ostatnie dwie dekady miejscy urzędnicy między innymi zwiększyli ochronę konserwatorską, powołali Miejskiego Konserwatora Zabytków, prowadzili i wspierali liczne badania naukowe oraz współpracowali zarówno z mieszkańcami, jak i z innymi organami. Warto także przypomnieć ogrom działań edukacyjnych i popularyzatorskich realizowanych m.in. poprzez projekt Gdyńskiego Szlaku Modernizmu (stworzony i koordynowany od 2009 r. przez Agencję Rozwoju Gdyni), w tym flagowy sierpniowy festiwal - "Weekend Architektury", setki spacerów architektonicznych, spotkań z ekspertami, arch-prelekcji, wykładów i warsztatów architektonicznych, a także wydarzeń skierowanych do miłośników fotografii architektonicznej, w tym Foto-Spacery czy konkurs Gdyński Modernizm w Obiektywie (16 edycja w 2026 r.).
Świadomość potrzeby dbania, ochrony architektury modernistycznej Gdyni – podniosła się w ostatnich latach w sposób bardzo zauważalny, czego efektem są setki prac renowacyjnych wykonywanych z inicjatywy samych mieszkańców.
Od 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia znalazł się w rejestrze zabytków, a od 2015 roku zyskał też status Pomnika Historii – tak narodziła się realna ambicja, aby miasto znalazło się także na prestiżowej, międzynarodowej liście prowadzonej przez UNESCO. Cel osiągnięto w symbolicznym momencie, jakim jest rok obchodów 100-lecia miasta.
Wpis na listę UNESCO to bez wątpienia ogromny sukces Miasta, a także środowisk badaczy, ekspertów oraz społecznych środowisk Gdyni zaangażowanych w ochronę i promocję dziedzictwa modernistycznej architektury Gdyni. Warto podkreślić udział w procesie uczelni – Politechniki Gdańskiej - szczególnie Wydziału Architektury – w tym znakomitych badaczy i edukatorów modernizmu z Panią prof. dr hab. inż. arch. Marią Jolantą Sołtysik, prof. hab. inż. arch. Robertem Hirschem (Miejskim Konserwatorem Zabytków), dr inż. arch. Annie Orchowskiej (autorką monografii portu "Frontem do morza", założycielką koła naukowego "M jak Modernity".
Nad projektem kształtem wniosku pracował także wieloletni wiceprezydent Miasta Gdyni dr Marek Stępa, eksperci krajowi i międzynarodowi oraz zespoły Biur Miejskiego Konserwatora Zabytków oraz Referatu Współpracy z Zagranicą, w tym Celina Łozowska i Joanna Leman.
Obecna w Korei w czasie ogłaszania tej ważnej dla miasta decyzji - Wiceprezydentka Gdyni – Pani Oktawia Gorzeńska, podkreślała, że wpis jest sukcesem wielu środowisk i dowodem na to, że konsekwentna współpraca, dialog z ekspertami oraz odpowiedzialne zarządzanie dziedzictwem przynoszą efekty.
opracowanie na podstawie artykułu na stronie www.gdynia.pl
